Аймгийн нутагт байгалийн үзэсгэлэнт, өвөрмөц тогтоцтой, говь, цөл, тал хээрийн бүс бүслүүрийн онцлог шинж төрхтэй газрууд элбэг бөгөөд түүх соёлын дурсгалт газрууд олонтой төрөл бүрийн ан амьтан элбэгтэй нь гадаад дотоодын аялагч, жуулчид, анчдын сонирхлыг эртнээс татаж ирсэн юм.
2020-2021 ОНЫ ӨВӨЛ-ХАВРЫН БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦЫГ ТОДОРХОЙЛСОН ДҮН

2020-2021 ОНЫ ӨВӨЛ-ХАВРЫН БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦЫГ ТОДОРХОЙЛСОН ДҮН

Монгол улсын Засгийн газрын 286 дугаар тогтоолын дагуу Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнд 2020-2021 оны өвөл, хаврын бэлчээрийн даацыг баг бүрийн бэлчээрийн ургац, малын тоо, бэлчээрийн талбайн хэмжээ, бэлчээр ашиглах хугацаа зэрэг мэдээлэл дээр үндэслэн багийн нутгаар тооцоолж гаргав.

Зуншлагын байдал 2020 оны 8 дугаар сарын 20-ны байдлаар нийт нутгийн 50 гаруй хувьд хэвийн сайн, 30 орчим хувьд дунд зэрэг, 20 хувьд муу гэсэн үнэлгээтэй байна.

Бэлчээрийн даацыг тооцоолж гаргасан дүнгээс үзвэл нийт нутгийн:

32.5% - 50 хүртэлх хувь  (бэлчээрийн нөөцтэй)

18.1% - 51-100 хувь          (бэлчээр хүрэлцээтэй)

25.0% - 101-300 хувь        (даац 1-3 дахин хэтэрсэн)

  6.1% - 301-500 хувь        (даац 3-5 дахин хэтэрсэн)

18.3% - 500 хувиас их      (даац олон дахин хэтэрсэн) байна.

Өөрөөр хэлбэл нийт нутгийн 50 гаруй хувьд нь өвөл-хаврын бэлчээрийн даац хүрэлцээтэй байхаар, харин 50 орчим хувьд хэтэрч гарлаа. Даац олон дахин хэтэрч гарсан нутгийн хэмжээ 20 (18.3) шахам хувь байна.  

Энэ зун нутгийн өмнөд хагаст бороо хур багатай, зуншлага муу байсан ба 7 дугаар сарын сүүлчээс зарим газраар байдал дээрдэж байна. Зуншлага сайн байсан нутгаар даац хэтэрч гарсан нь малын тоо их байгаатай холбоотой. Зуншлага тааруу байгаа аймаг, сумдын малчид, ялангуяа говь хээрийн бүс нутгийн малчид отор нүүдэл их хийж байна.

 

Аймгийн дүнгээр авч үзвэл Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Өмнөговь, Говь-Алтай аймгуудын ихэнх нутгаар даац хэтэрч гарсан байна.            

Бэлчээрийн даац олон дахин хэтэрч (улаан) гарсан сумдад Говь-Алтайн Төгрөг, Цээл, Халиун, Бигэр, Жаргалан, Чандмань, Дэлгэр,  Баянхонгорын Хүрээмарал, Бууцагаан, Заг, Бөмбөгөр, Галуут, Эрдэнэцогт, Баян-Овоо, Баянцагаан, Баацагаан, Жинст, Богд, Баян-Өндөр, Шинэжинст, Баянговь, Баянлиг, Өвөрхангайн Уянга, Зүүнбаян-Улаан, Сант, Баянгол, Баруунбаян-Улаан, Богд, Төгрөг, Булганы Рашаант, Төвийн Бүрэн, Өндөрширээт, Эрдэнэсант, Дэлгэрхаан, Дундговийн Эрдэнэдалай, Дэлгэрхангай, Хулд, Өлзийт, Сайнцагаан, Дэлгэрцогт, Дэрэн, Гурвансайхан, Өмнөговийн Сэрвэй, Булган, Мандал-Овоо, Цогт-Овоо, Баян-Овоо, Ханхонгор, Баяндалай, Манлай сумд орж байна.

Мөн Баян-Өлгийн Буянт, Увсын Зүүнхангай, Ховдын Мөст, Цэцэг, Говь-Алтайн Тонхил, Баянхонгорын Жаргалант, Гурванбулаг, Архангайн Өлзийт, Хотонт, Өвөрхангайн Бат-Өлзий, Хужирт, Хархорин, Бүрд, Өлзийт, Есөнзүйл, Баян-Өндөр, Нарийнтээл, Гучин-Ус, Хайрхандулаан, Тарагт, Орхоны Баян-Өндөр, Төвийн Аргалант, Лүн, Хэнтийн Дэлгэрхаан, Сүхбаатарын Баяндэлгэр, Дундговийн Сайхан-Овоо, Луус, Адаацаг, Говь-Угтаал, Өндөршил, Дорноговийн Сайхандулаан, Мандах, Өмнөговийн Номгон, Цогтцэций сумдад даац 3-5 дахин (улбар шар) хэтэрч гарсан байна.

Нийт нутгийн 25% нь бэлчээрийн даац 1-3 дахин хэтэрч (шар) гарсан нутагт хамрагдаж байна.

Өвөл-хаврын бэлчээрийн даац ихээхэн хэтэрч гарсан аймаг, сумдын нутагт өвс хадлан бэлтгэх, нэмэгдэл тэжээл нөөцлөх, отор нүүдэл хийх, малын тоог бууруулах зэргээр арга хэмжээ авч ажиллах нь зүйтэй.

ЦАГ УУР, ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ГАЗАР

УС ЦАГ УУР, ОРЧНЫ СУДАЛГАА МЭДЭЭЛЛИЙН ХҮРЭЭЛЭН

 

ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН 2020-2021 ОНЫ

ӨВӨЛ ХАВРЫН БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦЫГ ТОДОРХОЙЛСОН ДҮН

 

Монгол улсын Засгийн газрын 2015 оны 286 дугаар тогтоолын дагуу Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнд 2020-2021 оны өвөл, хаврын бэлчээрийн даацыг баг бүрийн бэлчээрийн ургац, малын тоо, бэлчээрийн талбайн хэмжээ, бэлчээр ашиглах хугацаа зэрэг мэдээлэл дээр үндэслэн багийн нутгаар тооцоолж гаргав.

Зуншлагын байдал 2020 оны 8 дугаар сарын 20-ны байдлаар нийт нутгийн 20 орчим хувьд хэвийн сайн, 76 хувьд дунд зэрэг, 4 хувьд муу үнэлгээтэй гарсан.

Бэлчээрийн даацыг нийт нутгаар тооцоолж гаргасан дүнгээс үзвэл:

6.6 % нь 50 хүртэлх хувь  (бэлчээрийн нөөцтэй)

15.8 % нь 51-100 хувь          (бэлчээр хүрэлцээтэй)

32.9 % нь 101-300 хувь        (даац 1-3 дахин хэтэрсэн)

9.2 % нь 301-500 хувь        (даац 3-5 дахин хэтэрсэн)

35.5 % нь 500 хувиас их (даац олон дахин хэтэрсэн) байна.

Өөрөөр хэлбэл нутгийн 22 гаруй хувьд мал өвөлжилт, хаваржилт хэвийн байх боломжтой гэж үзэж болохоор байна. Харин нутгийн 78 шахам хувь нь өөрийн сумын нутагт мал сүргээ онд оруулах бэлчээрийн хүрэлцээ муу байгаа нь отор нүүдэл хийх, нэмэгдэл тэжээл бэлтгэх, малын тоог бууруулах зэргээр мал өвөлжилт, хаваржилтын ажлыг эртнээс зохицуулах шаардлагатайг харуулж байна.

Говь-Алтайн аймгийн Жаргалан, Есөнбулаг, Халиун сумын нийт нутаг, Дэлгэр сумын Гуулин тосгон, Баянхайрхан, Баянбуурал, Баян-Өндөр багууд, Чандмань сумын Эрдэнэ-Уул, Чандмань-Уул, Өлзийбулаг, Бигэр сумын Буудай, Урт, Мянгаа, Төгрөг сумын Тунгалаг, Мааньт, Төгрөгийн-Эх, Цогт сумын Гэгээт, Төгрөг, Цээл сумын Баянгол, Тонхил сумын Алтайн-Оргил багуудын нутагт даац олон дахин хэтэрсэн, Тонхил сумын Зүйл, Тамч, Төгрөг сумын Цагаанхайрхан, Цээл сумын Бүрэн, Тайшир сумын Галуут, Бигэр сумын Хүрэмт, Цогт сумын Баян-Өндөр багуудад 3-5 дахин хэтэрсэн, Дарив сумын нийт нутаг, Шарга сумын Улаантуг, Баянгол, Сондуулт, Цогт сумын Рашаант, Баян-Улаан, Далан, Эрдэнэ сумын Сангийн далай, Цагаан-Уул багууд, Тайшир сумын Далан, Хуримт, Цээл сумын Дэрстэй, Жаргалт, Баян-Уул сумын Баянговь, Баянхайрхан, Хөхморьт сумын Цоохор нуур, Завхангол, Дэлгэр сумын Баянхонгор баг, Төгрөг сумын Хүрэнгол, Тонхил сумын Бүс-Уул, Бигэр сумын Эх булаг, Чандмань сумын Хүрхрээ багуудын нутагт даац 1-3 дахин хэтэрч гарлаа.

 

Бэлчээрийн даац ийнхүү ихэнх нутгаар муу гарсан тул хадлан өвс бэлтгэх, тэжээл нөөцлөх, отор нүүдэл хийх зэрэг ажлыг өөрсдийн дотоод нөөц бололцоон дээр тулгуурлан оновчтой, шуурхай зохион байгуулахыг зөвлөж байна. 

            Говь-Алтай аймгийн ихэнх сум багийн нутгаар бэлчээрийн даац олон дахин хэтэрч гарсан тул мал өвөлжилт, хаваржилтын нөхцөл хүндрэхээр байна.